Την ώρα που ο συνολικός τζίρος του ελληνικού λιανεμπορίου αυξάνεται με χαμηλούς μονοψήφιους ρυθμούς και μεγάλο μέρος της ισχνής ανόδου εξακολουθεί να αποδίδεται στις τιμές και κυρίως τις ανατιμήσεις, το έδαφος δείχνει να στρώνεται για μια άλλη κατηγορία αγαθών που ακούει στο όνομα second hand - ελληνιστί μεταχειρισμένα. Η άνοδος τόσο σε ευρωπαϊκό επίπεδο όσο και σε ελληνικό, δεν δείχνει μάλιστα να είναι περιστασιακή, καθώς κινητοποιεί ακόμα και μεγάλους retailers να εξετάσουν τις προοπτικές τους στην εν λόγω αγορά και να σχεδιάσουν τα πρώτα τους βήματα.
Ο τζίρος πολλαπλασιάζεται τα τελευταία χρόνια
Ενδεικτικά της ανόδου ειδικά στην ελληνική αγορά είναι τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, σύμφωνα με τα οποία το 2025 ο κύκλος εργασιών των καταστημάτων μεταχειρισμένων ειδών αυξήθηκε κατά 31,7%, στα 57,15 εκατ. ευρώ από 43,37 εκατ. ευρώ το 2024. Κι αυτό σε μια χρονιά που το σύνολο του λιανεμπορίου αυξήθηκε μόλις κατά 2%. Από το 2019 μάλιστα, όπου ο τζίρος των φυσικών καταστημάτων μεταχειρισμένων στην Ελλάδα έφτανε μόλις τα 11 εκατ. ευρώ, το 2024 σχεδόν τετραπλασιάστηκε.
Η τάση δείχνει να συνεχίζεται και το 2026, με τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής που δημοσιεύτηκαν αυτή την εβδομάδα, να επισημαίνουν ότι το λιανικό εμπόριο μεταχειρισμένων ειδών σε καταστήματα εμφάνισε τη μεγαλύτερη άνοδο μεταξύ των επιμέρους δραστηριοτήτων του λιανεμπορίου, με αύξηση 22,8% σε ετήσια βάση.
Σύμφωνα με παράγοντες του κλάδου δε, τα μεγέθη ενδέχεται να είναι και υποεκτιμημένα καθώς μεγάλο μέρος σχετικών συναλλαγών πραγματοποιείται πλέον εκτός φυσικών καταστημάτων, μέσω γνωστών πλατφορμών όπως Vinted, Vendora, eBay, Facebook Marketplace κ.α.
Μερικές από τις προαναφερθείσες πλατφόρμες ήταν άλλωστε αυτές που εξοικείωσαν το ελληνικό κοινό με την συγκεκριμένη αγορά. Να θυμίσουμε ότι η πλατφόρμα Vinted μπήκε στην ελληνική αγορά, καθώς και στην κροατική και την ιρλανδική, το 2024. Τον επόμενο χρόνο η αξία των προϊόντων που άλλαξαν χέρια μέσω της πλατφόρμας παγκοσμίως έφτασε τα 10,8 δισ. ευρώ, αυξημένη κατά 47%, ενώ τα έσοδα του Ομίλου αυξήθηκαν κατά 38%, στο 1,1 δισ. ευρώ. Η εταιρεία επεκτείνεται πέρα από τα ρούχα και σε ηλεκτρονικά, συλλεκτικά, αθλητικά είδη καθώς και προϊόντα για το σπίτι. Το τρέχον έτος μάλιστα, η Ελλάδα ήταν μεταξύ των πρώτων οκτώ αγορών στις οποίες η Vinted άρχισε να διαθέτει το δικό της ψηφιακό πορτοφόλι Vinted Pay.
Το έδαφος βέβαια, είχε στρώσει ήδη από το 2017 η Vendora. Η πλατφόρμα δημιουργήθηκε για την αγοροπωλησία μεταχειρισμένων ειδών, και μετεξελίχθηκε σε marketplace μεταξύ ιδιωτών (C2C) με περισσότερες από 20 κατηγορίες προϊόντων - από μόδα και ηλεκτρονικά μέχρι συλλεκτικά αντικείμενα, είδη σπιτιού και αθλητικό εξοπλισμό που επιχειρεί και σε Κύπρο και Βουλγαρία, πλην της χώρα μας. Πλέον εξυπηρετεί και επαγγελματίες πωλητές, έχει επεκτείνει σημαντικά τις δυνατότητες διασυνοριακών συναλλαγών ενώ πρόσφατα προχώρησε και σε συνεργασία με το Facebook Marketplace, ώστε οι αγγελίες της να εμφανίζονται αυτόματα σε χρήστες σε Ελλάδα, Κύπρο και Βουλγαρία, ενώ η ίδια η συναλλαγή ολοκληρώνεται μέσω Vendora.
Τι ωθεί τους καταναλωτές στα μεταχειρισμένα
Με τις προσπάθειες των μεγάλων πλατφορμών να έχουν διευρύνει την γεωγραφική εμβέλεια και να έχουν περιορίσει τα σημεία τριβής για πωλητή κι αγοραστή, το second hand έχει διευρύνει τις προοπτικές του. Βοηθητικά ωστόσο λειτουργούν και οι οι υφιστάμενες πληθωριστικών πιέσεων, αφού ο βασικότερος λόγος που προχωρούν οι καταναλωτές στην αγορά μεταχειρισμένων δεν είναι η οικονολογία, αλλά η τιμή. Σύμφωνα με πανευρωπαϊκή έρυενα της Boston Consulting Group για το 2026, το 47% των Ευρωπαίων δήλωνε ότι αγοράζει μεταχειρισμένα τουλάχιστον περιστασιακά, ποσοστό αυξημένο κατά 4 μονάδες μέσα σε έναν χρόνο. Από όσους αγοράζουν second-hand, το 46% έδινε ως βασικό λόγο την εξοικονόμηση χρημάτων, ενώ μόλις το 17% ανέφερε ως κύριο κίνητρο το περιβάλλον.
Αυτό εξηγεί σε μεγάλο βαθμό και την ελληνική εικόνα. Σε μια περίοδο κατά την οποία η σωρευτική άνοδος των τιμών έχει περιορίσει το διαθέσιμο εισόδημα, το μεταχειρισμένο προσφέρει έναν τρόπο να αποκτήσει κάποιος καλύτερης ποιότητας ή ακριβότερο προϊόν σε σημαντικά χαμηλότερη τιμή. Παράλληλα, δίνει στον πωλητή τη δυνατότητα να μετατρέψει αντικείμενα που δεν χρησιμοποιεί σε επιπλέον εισόδημα.
Ενισχυτικά λειτουργεί και η αλλαγή της καταναλωτικής νοοτροπίας απέναντι στα μεταχειρισμένα προϊόντα αλλά και η ασφάλεια που προσφέρουν οι ίδιες οι πλατφόρμες όσον αφορά τις οικονομικές συναλλαγές.
Στο παιχνίδι και οι μεγάλοι retailers
H διείσδυση των μεταχειρισμένων στην αγορά είναι τέτοια που φαίνεται να κινητοποιεί και παραδοσιακούς retailers να δημιουργήσουν ένα δεύτερο κύκλο εσόδων και επαφής με τον πελάτη μέσα από αυτή.
Η πιο ενδιαφέρουσα πρόσφατη κίνηση μεγάλου retailer είναι, για παράδειγμα, αυτή της IKEA. Η εταιρεία ανακοίνωσε προ ημερών ότι θα φέρει και στη Βρετανία το δικό της online second-hand marketplace, όπου μέλη του IKEA Family θα μπορούν να αγοράζουν και να πωλούν απευθείας μεταξύ τους μεταχειρισμένα προϊόντα IKEA.
Η IKEA τοποθετείται απέναντι σε eBay, Vinted και Facebook Marketplace και επιχειρεί να κρατήσει μέσα στο δικό της οικοσύστημα τη δεύτερη και την τρίτη πώληση ενός προϊόντος που μέχρι σήμερα πραγματοποιούνταν χωρίς την ίδια. Στις χώρες όπου η υπηρεσία λειτουργεί ήδη, η IKEA βοηθά τον πωλητή με έτοιμες περιγραφές προϊόντων και προτεινόμενη τιμή, ενώ σε ορισμένες αγορές προσφέρει και ένα επιπλέον ποσοστό της αξίας του προϊόντος, εάν ο πωλητής επιλέξει να πληρωθεί με δωροκάρτα IKEA.
Το μοντέλο δοκιμάστηκε αρχικά σε Μαδρίτη και Όσλο. Μόνο στη Μαδρίτη η πιλοτική πλατφόρμα είχε σχεδόν 120.000 επισκέψεις μέσα σε περίπου τέσσερις μήνες, με πάνω από τους μισούς επισκέπτες να είναι κάτω των 35 ετών. Παράλληλα, στη Βρετανία και σε πολλές ακόμα αγορές λειτουργεί ήδη το Buyback & Resell, όπου η ίδια αγοράζει πίσω επιλεγμένα μεταχειρισμένα έπιπλα και τα μεταπωλεί. Η τιμή επαναγοράς μπορεί να αντιστοιχεί περίπου στο 25%-45% της αρχικής τιμής, ανάλογα με την κατάστασή τους. Το μέγεθος αυτής της δραστηριότητας δεν είναι μάλιστα αμελητέο. Στο οικονομικό έτος 2025 η IKEA UK πούλησε 3,3 εκατ. προϊόντα μέσω του Re-shop and Re-use, στο οποίο εντάσσονται, μεταξύ άλλων, προϊόντα που επιστρέφονται μέσω του Buyback, με έσοδα 21,1 εκατ. στερλινών. Η κίνηση εφόσον αποδεικνύεται προσοδοφόρα, δεν αποκλείεται να επεκταθεί και σε άλλες αγορές, μεταξύ των οποίων και η ελληνική.
Σε εγχώριο επίπεδο να θυμίσουμε ότι και το Skroutz έχει κάνει δύο σχετικές κινήσεις. στην αγορά των μεταχειρισμένων. Η πρώτη κίνηση αφορά τα ανακατασκευασμένα (refurbished) προϊόντα, για τα οποία έχει δημιουργήσει ειδική κατηγορία στην πλατφόρμα του. Η δεύτερη είναι η υπηρεσία Skoop, μέσω της οποίας ιδιώτες μπορούν να πωλούν καινούργια, μεταχειρισμένα ή χειροποίητα προϊόντα, με τον Skroutz να αναλαμβάνει την πληρωμή, τη μεταφορά και τη διαχείριση της συναλλαγής
Με άλλα λόγια, πρόκειται για την είσοδο του Skroutz στην αγορά consumer-to-consumer (C2C), ένα μοντέλο που θυμίζει σε κάποιο βαθμό το Vinted ή το Facebook Marketplace, αλλά με τις υπηρεσίες logistics και πληρωμών να παρέχονται από την ίδια την πλαρφόρμα.
Οι προοπτικές για την συνέχεια
Σύμφωνα με την Boston Consulting Group η παγκόσμια αγορά second-hand μόδας και luxury υπολογίζεται σήμερα στα 210-220 δισ. δολάρια και αναμένεται να φτάσει τα 320-360 δισ. δολάρια έως το 2030. Θα αυξάνεται δηλαδή με μέσο ετήσιο ρυθμό περίπου 10%, πολλαπλάσιο από τον ρυθμό ανάπτυξης της αγοράς καινούργιων προϊόντων. Σύμφωνα δε με ην ετήσια έκθεση της ThredUp δε η αγορά μεταχειρισμένων δεν αναπτύσσεται απλώς, αφαιρεί πλέον μερίδιο αγοράς από τις πωλήσεις νέων προϊόντων, γεγονός που αφενός εξηγεί τις κινήσεις των μεγάλων retailers κι αφετέρουν προοικονομεί και την δραστηριοποίηση ακόμα περισσότερων μεγάλων παικτών στο παιχνίδι.
